2 ліпеня ў Рэспубліцы Беларусь, напярэдадні Дня Незалежнасці, адзначаецца свята нацыянальнага арнаменту — Дзень вышыванкі. Гэта свята прысвечана папулярызацыі нацыянальнага арнаменту, захаванню культурных традыцый і нацыянальнай кашулі, якая з’яўляецца культурным абярэгам.

Краязнаўца Юрый Бабак распавёў нам пра значэнне ўзораў беларускай вышыванкі і падзяліўся фотаздымкамі вышыванак Шклоўшчыны, каб паказаць усю глыбіню і прыгажосць нацыянальнага арнаменту.

Вышыты нацыянальны арнамент — візітная картка беларусаў. Гэта не проста ўпрыгожанне, а своеасаблівы шыфр, які праз стагоддзі перададзены продкамі. Кожны ўзор у арнаменце — гэта сімвал, які валодае магутнай энергетыкай і нясе пэўны пасыл. Здаўна арнаменты лічыліся абярэгамі.

Беларуская вышыванка — гэта не проста прадмет гардэробу, а закадаваны генетычны код. У багатых арнаментах беларусы вякамі захоўвалі сакральны сэнс: абарону ад злых духаў, пажаданні ўрадлівасці, здароўя і дабрабыту, а таксама старажытныя ўяўленні пра ўладкаванне свету.

Кожны арнамент у вышыванцы адрозніваецца. Паводле ўзору можна зразумець, з якой вобласці ці рэгіёну паходзіць яе ўладальнік. Таксама вышыванкі бываюць святочныя і штодзённыя будзённыя.

Ромб — галоўны геаметрычны элемент, які выступае сімвалам урадлівасці, зямлі, сонца і жыццёвай сілы. Ромб з кропкай унутры азначае засеянае поле, якое нясе дастатак. Крыж — знак абароны ад цёмных сіл і дрэннага вока, які сімвалізуе духоўнае пачатак. Дрэва жыцця — узор, які злучае свет продкаў і думкі жывых, сімвалізуючы несмяротнасць і сілу роду. Жытняя баба — стылізаваны рамбічны ўзор, які адказвае за добры ўраджай, дабрабыт і ўдачу ў сям’і. Знак «Волат» сімвалізуе сілу, мужнасць і абарону. Зоркі сімвалізуюць розум, бажаственнае святло і імкненне да гармоніі.

Арнамент на традыцыйнай адзежы размяшчаўся строга ў пэўных месцах — на каўняры, манжэтах, падоле, плячах і разрэзах. Нашы продкі верылі, што гэтыя ўзоры служылі магутнымі абярэгамі. Імі абаранялі тыя часткі цела і «межы» касцюма, праз якія, паводле павер’яў, да чалавека маглі пранікнуць злыя духі або хваробы. На каўняры і гарлавіне ўзоры абаранялі дыханне, голас і душу чалавека. На манжэтах і канцах рукавоў ахоўвалі рукі і не давалі «дрэннаму воку» пранікнуць праз адкрытыя запясці. На падоле перашкаджалі пранікненню нячыстай сілы знізу, ад зямлі, і сімвалізавалі сувязь з родам. Уздоўж разрэзаў і швоў закрывалі ўсе ўразлівыя месцы, бо нашы продкі лічылі швы мяжой двух светаў. Каля твару, на галаўных уборах, узмацнялі абарону органаў пачуццяў.

Галоўным і найбольш часта выкарыстоўваным колерам быў чырвоны, які сімвалізаваў сонца, кроў, жыццё, энергію, каханне і здароўе. Белы колер ільнянога палатна азначаў духоўную чысціню, святло, святасць і мудрасць. Чорны колер, які выкарыстоўваўся радзей і з’явіўся ў пазнейшай вышыўцы, абазначаў урадлівую зямлю, сувязь з родам і чалавечую мудрасць.