Як святкавалі Вялікдзень раней: успаміны старажылаў Шклоўшчыны

Як святкавалі Вялікдзень раней: успаміны старажылаў Шклоўшчыны

Святкаванне Вялікадня на Шклоўшчыне — гэта спалучэнне рэлігійных абрадаў, народных традыцый і сямейных звычаяў, якія перадаваліся з пакалення ў пакаленне. Краязнаўца Юрый Бабак запісаў успаміны мясцовых жыхароў, якія дазваляюць нам убачыць, як гэтыя святы адзначалі ў мінулым.

Падрыхтоўка да свята пачыналася за тыдзень — яшчэ з Вербнай нядзелі. Паводле успамінаў Людмілы Борыкавай, бацька заўсёды да світання ламіў пруты вербы і лёгенька ляскаў дзяцей сонных па коўдры — для здароўя. Тыдзень перад Вялікаднем быў вельмі напружаны, асабліва для гаспадыні. Яна павінна была добра прыбраць дом: памыць падлогу, сцены і лавы, выбяліць печ. А потым патрабавалася пекчы кулічы, фарбаваць яйкі, рабіць тварожныя паскі і капціць мяса.

У сярэдзіне тыдня выконваліся розныя абрады, якія павінны былі забяспечыць здароўе, дастатак і ахову дома. Паводле Алены Залаедавай, у сераду бабуля ставіла на акно талерку з соллю, васковай свечкай і трыма крашанкамі з васковымі крыжыкамі. У той жа дзень запякалі соль, якая потым, пасля асвячэння ў чацвер, станавілася «чацвярговай соллю» — яе выкарыстоўвалі ў гаспадарцы і для аховы.

У Вялікі чацвер раніцай тапілі лазню і мыліся — гэта сімвалізавала ачышчэнне перад святам. Вечарам бабуля прыносіла з царквы «чацвярговы агонь»: ім запальвалі лямпаду і рабілі крыжыкі на дзвярах для аховы дома.

У суботу гаспадыні складалі ў кошык кулічы, хлеб, яйкі, сыр і неслі ў храм на асвячэнне — гэта быў адзін з найважнейшых момантаў падрыхтоўкі да свята.

Раніца Вялікадня пачыналася з разговін. Паводле Валянціны Саўкінай з вёскі Міхайлава, яйкі фарбавалі ў луковай шалупіне, а раніцай адно яйка клалі ў ваду і ўмываліся — для прыгажосці і здароўя. Разгаўляліся яйкам і кулічом. Дзеці бегалі па дварах і крычалі: «Хрыстос уваскрос!» Людзі былі рады, давалі ім яйкі і кавалачкі куліча — дзеці вярталіся з поўнымі кішэнямі, шчаслівыя.

Таццяна Марцянкова з вёскі Данькавічы распавядала пра асаблівыя традыцыі, звязаныя з памінкамі. Да вайны на старых могілках у Загор’і была драўляная капліца. На Вялікдзень туды прыязджаў святар, служыў адправу і асвячаў магілкі. Мужчыны каля капліцы гулялі ў «біткі» крашанкамі — гэтак спалучалі памяць пра продкаў з святочным настроем.

Пасля ўсяночнай і прычашчэння дома накрывалі стол: кулічы, яйкі, тварог — усё сваё, хатняе. Гульня і забавы былі неад’емнай часткай святкавання. Дзеці і дарослыя біліся яйкамі ў гульні «ў біткі», а той, хто прайграваў, даваў манетку. Яшчэ каталі яйкі па шыферы. Хлопцы хадзілі па дварах, спявалі; адзін з іх быў пераапрануты ў «коніка» — ён танцаваў і віншаваў гаспадароў. Былі і розныя жарты: напрыклад, маглі падмяніць сапраўднае яйка на драўлянае або каменнае.

Гэтыя успаміны дазваляюць убачыць, наколькі глыбока ўвайшлі традыцыі Вялікадня ў жыццё мясцовых жыхароў. Кожны элемент — ад фарбавання яек да абрадаў з соллю і агнём — нёс сімвалічнае значэнне і перадаваўся з пакалення ў пакаленне, захоўваючы дух і каштоўнасці народа.

Последние новости

Общество

Личный прием граждан и прямую телефонную линию будет проводить в Шкловском райисполкоме депутат Палаты представителей Валерий Малашко

21 апреля 2026
Читать новость
Без рубрики

21 апреля – Радоница, день поминовения усопших

21 апреля 2026
Читать новость
Здоровье

Как по утренним отекам распознать скрытые проблемы с почками и что нужно проверить в первую очередь

20 апреля 2026
Читать новость
Официально

Встреча с Трампом, ситуация в мире и Беларусь будущего. Полная версия интервью Александра Лукашенко RT 

20 апреля 2026
Читать новость
Здоровье

Судэксперты рассказали, можно ли принимать антидепрессанты без назначения врача

20 апреля 2026
Читать новость
Я выбираю Шкловщину

В основе всего – любовь к технике: рассказываем про молодого специалиста ЗАО «Большие Славени»

20 апреля 2026
Читать новость

Рекомендуем